Lặn bắt ốc xà cừ ở Lý Sơn

Mùa hè là dịp trúng đậm của hàng trăm ngư dân vùng biển Lý Sơn và các vùng biển miền Trung. Người dân ở đây thu nhập từ 1 triệu đến vài triệu đồng mỗi ngày từ việc bắt ốc xà cừ cùng hải sản để bán “nóng” ngay tại cảng cho du khách. Tuy nhiên, đây chỉ là công việc mang tính thời vụ.

Ốc xà cừ hay còn gọi là ốc cừ – Đặc Sản Lý Sơn

Anh Lê Văn Tình, cư dân đảo Lý Sơn cho biết, vào mùa nước cạn chính là thời điểm du khách đi du lịch đông nhất. Mỗi sớm, ngư dân trên đảo thường mặc đồ lặn, lặn xuống đáy biển gần bờ bắt ốc xà cừ, hải sản dễ đánh bán cho khách du lịch. Ngư dân thường lặn xung quanh đảo, không cách xa đảo quá 2 hải lý. 

Để làm công việc này, ngư dân chỉ cần đầu tư khoảng từ 10 – 20 triệu để đóng tàu cá công suất nhỏ, mua đồ lặn, máy nén khí, hệ thống dây hơi, lặn xuống độ sâu khoảng 10m để bắt ốc xà cừ, các loại thủy, hải sản. Công việc đem lại thu nhập “khủng” cho người dân nhưng đây chỉ là công việc mùa vụ, tức là chỉ vào 2 tháng hè khi khách du lịch đến đông.

Ngư dân Lý Sơn coi bắt ốc xà cừ là nguồn thu nhập chính từ nhiều năm nay.

Gần 20 năm hành nghề lặn, bắt ốc xà cừ, ông Võ Văn Lý, người dân thôn Đông, (An Vĩnh, Lý Sơn) cho biết, hàng ngày ông lặn dưới biển trên 8 giờ để bắt ốc và thu gom thủy, hải sản. Mỗi ngày ông bắt được vài cân hải sản các loại và hàng chục cân ốc xà cừ đem bán. Mùa nước cạn, dễ lặn sâu, ốc tìm vào bờ nhiều nên thợ lặn dễ dàng hơn trong việc bắt ốc, cá, cua …

Thành phẩm của ông Lý và những thợ lặn khác thường được bán ngay tại cảng hoặc đem ra chợ lớn bán cho ngư dân, khách du lịch. Ông Lý đảm nhiệm việc lặn, bắt sản phẩm sau đó đưa lên cảng để vợ ông (bà Lê Thị Hoa) bán cho khách. “Mùa du lịch, lượng thành phẩm thường bán với giá gấp đôi ngày thường nhưng vẫn không có hàng để bán. Có hôm, vừa đưa lên bờ, khách đã xúm lại mua, chưa đầy nửa giờ đồng hồ đã hết vài chục cân ốc, cua” – ông Lý chi sẻ.

Ốc xà cừ dai dai sần sật, thấm thía đến từng kẽ răng, thơm ngon hết ý.

Ốc xà cừ là một trong những món đặc sản không chỉ của Lý Sơn mà còn của cả miền Trung. Mỗi ngày ở đảo Lý Sơn, người mới vào nghề ít nhất cũng bắt được 30kg, người có thâm niên có thể bắt được từ 40 – 50kg mỗi ngày. Mỗi cân ốc xà cừ chưa qua sơ chế có giá 20.000 – 30.000 đồng, loại ốc đã đập vỏ có giá từ 120.000 – 150.000 đồng. Bên cạnh mò bắt ốc xà cừ, người dân còn bắt một số loại bạch tuộc, cua huỳnh đế, những thủy, hải sản có giá trị kinh tế cao, cho thu nhập cao đến vài triệu đồng mỗi ngày.

Với những người trực tiếp đi lặn, bắt ốc bán khoản lời sẽ lên đến cả triệu đồng mỗi chuyến. Với mỗi lao động nhận nhặt, phân loại ốc thành loại to, nhỏ hay đập vỏ ốc cũng có thu nhập từ 200.000 đồng – 300.000 đồng mỗi ngày.

Việc phát triển nghề lặn bắt ốc vừa giúp ngư dân phát triển kinh tế bám biển, vừa đảm bảo tăng thu nhập cho các hộ gia đình trong mùa du lịch. Hiện chính quyền huyện đảo Lý Sơn đã có kế hoạch mời chuyên gia về tập huấn kỹ năng lặn biển an toàn, đồng thời tuyên truyền đến người dân không nên khai thác ồ ạt, dẫn đến cạn kiệt nguồn lợi thủy, hải sản xung quanh, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế hàng ngày của người dân ở huyện đảo.

---

Phóng sự nghề lặn bắt ốc xà cừ ở đảo Lý Sơn

---

Cào ốc ruốc có thu nhập cao

Trong những ngày này, ngư dân ở phường 9 (TP Tuy Hòa, Phú Yên) trúng đậm mùa ốc ruốc, đem lại thu nhập bình quân từ 400.000 - 800.000 đồng/người/ngày, giúp bà con ngư dân tăng thu nhập, cải thiện đời sống.

Ốc ruốc hay còn gọi là ốc chép là một loại ốc biển có kích cỡ loại nhỏ, có màu sắc sặc sỡ

Dọc bờ biển từ phường 7 đến Long Thủy (TP Tuy Hòa), ngày nào cũng có vài chục người đi cào ốc ruốc. Họ chia theo từng tốp từ 7 -10 người chia nhau các đoạn bờ biển để lao động kiếm tiền.

Họ dầm mình dưới nước hàng giờ ở mức nước trên đầu gối, có chỗ sâu tới ngực, dùng que cào dúi xuống nước cào hốt. Mỗi nhát cào như thế họ thu được từ 5-10kg ốc. Và như vậy, trung bình một buổi mỗi người có thể cào được khoảng 50 – 100kg.

Vì số người khai thác ốc ruốc nhiều nên những chỗ nhiều ốc, nước tới ngực cũng có người cào.

Giống như dụng cụ cào hến, cào nghêu, dụng cụ cào ốc ruốc được làm bằng tre và lưỡi cào bằng sắt, phía sau là lưới nhỏ.

Sau khi khai thác về, người cào ốc ruốc bán lại cho các thương lái với giá từ 6.000-8000 đồng/kg. Số còn lại thì tự chế biến rồi bỏ mối cho các điểm bán hải sản với giá từ 11.000 - 13.000 đồng/kg. 

Ốc ruốc là “lộc” biển đầu năm của ngư dân ven biển

Anh Nguyễn Còn, Khu phố Ninh Tịnh 2 (phường 9, TP Tuy Hòa) là người cào ốc ruốc lâu năm và giỏi nhất trong nhóm, trung bình một ngày anh kiếm  được hơn 500.000đ.

Theo nhiều ngư dân, ốc ruốc năm nay ở bãi biển TP Tuy Hòa xuất hiện khá nhiều, hàng năm mùa ốc ruốc kéo dài trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến hết tháng 5 âm lịch.

Ốc ruốc với nhiều màu sắc sau khi cào đưa lên bờ, bỏ vào bao để chuyển đi bán

Ốc ruốc là một loại ốc biển rất nhỏ, nhiều màu sắc, chỉ bằng đầu đũa, thường có màu giống màu con ruốc. Ốc ruốc là món ăn dân dã được nhiều người ưa thích, nhất là cô, các chị, dù để ăn món hải sản này phải mất nhiều thời gian.

Ốc hương - Đặc sản Phú Quốc

Phú Quốc từng được mệnh danh là “Đảo ngọc đất phương Nam”, nơi có biển sạch và giàu tiềm năng hải sản với hàng trăm loài đặc sản, nổi tiếng nhất là các loài nhuyễn thể thật đa dạng và phong phú, trong đó ốc hương.

Ốc hương vừa mới bắt lên khỏi mặt nước.

Nhiều bà con ngư dân ở đảo Phú Quốc cho biết ốc hương được coi là đặc sản quý hiếm đang được bà con ngư dân khai thác và nuôi trồng để phục vụ cho khách du lịch và xuất khẩu.

Ốc hương ở biển Phú Quốc dễ nuôi, mau lớn lại ít tốn thức ăn. Điều quan trọng là người nuôi phải tuân thủ nghiêm nhặt các quy trình sản xuất, nhất là môi trường, nhiệt độ và thức ăn, đặc biệt là nguồn nước phải sạch, chỗ nuôi yên tịnh, ít sóng to gió lớn.

Còn theo đánh giá của các tay điệu nghệ về ẩm thực, ốc hương là “cao thủ” trong các loại ốc biển và là món ăn cao cấp trong các nhà hàng. Nhiều loại ốc khi luộc, mặc dù cho thêm sả, gừng nhưng cũng không loại hết mùi tanh của ốc. Chỉ riêng ốc hương dù luộc hay nướng, mùi ốc vẫn tỏa hương, ngan ngát như mùi lá dứa, dễ khêu gợi khi bày lên bàn thết đãi khách.

       

Ốc hương có nhiều cách chế biến khác nhau. Có người thích luộc, có người thích nướng (nướng tự nhiên hoặc nướng muối ớt), có người thích hấp, tẩm bột chiên giòn, lại có người thích làm gỏi hoặc sốt me chua cay. Dân sành điệu ở miền Trung sau khi luộc sôi vài dạo thì vớt ra nhúng vào nước lạnh cho thit mềm và giòn. Tại Phú Quốc, nhiều du khách thích món ốc hương nướng chấm muối ớt, muối tiêu chanh, hoặc tương ớt. Hấp dẫn nhất là khi nướng gần chín, chúng ta cho chút mỡ hành hoặc dầu ăn vào miệng ốc rồi tiếp tục nướng, thịt ốc sẽ trở nên vàng ruộm và bốc mùi thơm nức.

Ốc hương nướng lửa than – đặc sản biển Phú Quốc.

Khi ăn, chúng ta nhẹ tay “lôi” nguyên con ốc ra, cho vào miệng nhai nghe giòn giòn, sần sật, đậm đà, tha hồ mà tận hưởng mùi thơm ngon của ốc cùng với vị bùi bùi của gan ốc, thật tuyệt vời. Nếu có thêm một ly rượu nồng để kích thích tiêu hóa, nhất định chúng ta sẽ tìm được cảm giác thư giãn, tinh thần sảng khoái và háo hức làm sao!

Nhiều người quả quyết ốc hương hơn hẳn các loài ốc khác ở chỗ vừa thơm ngon, vừa lành tính, hàm lượng dinh dưỡng cao. Khi ăn, chúng ta nên chọn những con nhỏ, thịt sẽ ngọt bùi và mềm hơn con lớn. Hiện nay ốc hương đã có mặt trong các danh mục ẩm thực của một số nhà hàng đặc sản và luôn được khách hàng ưa chuộng.

---

Đảo Phú Quốc - Việt Nam.

---

Cà Xỉu: Đặc trưng Hà Tiên

Đến Hà Tiên (Kiên Giang), ngoài quang cảnh hoang dã và tuyệt đẹp, còn có cà xỉu, một món ăn rất độc đáo, có thể khiến bạn 'xỉu' khi lần đầu thưởng thức.

Thịt ốc Cà xỉu trắng phau, mềm mịn và béo ngậy. Phần vòi ốc thì dai, giòn sần sật lạ miệng. Đây là một loại hải sản đặc trưng của vùng Hà Tiên ( Kiên Giang )

Bất kỳ ai khi nhìn thấy con cà xỉu đều có cảm giác sờ sợ, chẳng dám đụng đũa. Cái vẻ bề ngoài của cà xỉu khá giống những loài hải sản hai mảnh vỏ, nhưng lại giống cả loài côn trùng với cái râu thật dài và to. Nếu không đợi người địa phương vừa giới thiệu rồi vừa ăn rồi tấm tắc khen, có thể bạn sẽ chẳng bao giờ dám thưởng thức. Nhưng ăn rồi thì mới thấy, không ngờ ngon thiệt. Phải chăng vì thân hình lạ này mà bà con ngư dân nơi đây mới khai sinh cái tên “cà xỉu”.

Cà xỉu sống tập trung ở môi trường sông, cửa biển, nước lợ, có nhiều ở vùng đầm Đông Hồ, thị xã Hà Tiên. Giống như sò, cà xỉu sống dưới tầng nước bùn, vì thế chúng có râu dài để cắm xuống đất dễ cho việc tìm kiếm thức ăn. 

Cà xỉu là một loại ốc biển sống dưới cát, khá phổ biến ở vùng biển Hà Tiên. Thân ốc mảnh, dẹp và có màu xanh. Có hình dáng khá lạ với chiếc vòi như vòi voi thò ra ngoài vỏ.

Mùa cà xỉu rộ lên nhiều từ khoảng tháng 6 đến táng 8 hàng năm. Các ngư dân đánh bắt cà xỉu (giống đánh bắt sò) về rửa sạch bùn đất, giữ lại phần đuôi rồi làm mắm. Cứ một lớp cà xỉu rắc một lớp muối lên. Tùy sở thích mà người ta có thể muối bằng nước muối hoặc muối hạt, thêm đường để mắm nhanh chua. Công đoạn này đòi hỏi người làm phải có kỹ thuật và kinh nghiệm. Chất lượng của mắm cà xỉu ngon hay không nhờ vào cách muối này. Nếu hạt quá cà xỉu hỏng, mặn quá cà xỉu sẽ bị đen và cũng hỏng.

Cà xỉu muối buổi sáng có thể buổi chiều ăn được hoặc để trong hũ dùng dần quanh năm. Nghe mấy chị ngoài chợ cá kể ngày trước trên các tàu thuyền ra khơi luôn trữ hũ cà xỉu để ăn với cơm nóng. Món ăn truyền thống này nay trở thành đặc sản của xứ sở Hà Tiên.

Món Cà xỉu xào sả ớt cho người thích ăn cay.

Cà xỉu tươi ngon nhất vẫn là muối buổi sáng xào buổi chiều, bởi khi đó vị mặn của muối hãy còn chưa ngấm hết vào trong thịt. Phi thơm tỏi cho cà xỉu vào xào, đảo đều tay cho gia vị thấm đều. Nêm chút tiêu, đường cho vừa miệng ăn. Khi ăn tách lớp vỏ bên ngoài chỉ ăn thịt bên trong. Cà xỉu ngon bổ nhất là phần râu (tốt cho sinh lực của nam giới), nhai giòn giòn nên các đấng mày râu rất thích.

Xúc cà xỉu ra đĩa ăn với cơm trắng, một hương vị rất lạ mà bạn nên thử khi đến Hà Tiên.

---

Cà xỉu được xem là món "độc" ở Hà Tiên. Đặc sản Hà Tiên Kiên Giang

---

Các loại ốc có hình dáng nhạy cảm

Ốc vú nàng, ốc súng, ốc móng tay, ốc bàn tay đều mang tên gọi đặc biệt, thậm chí “nhạy cảm”. Nhưng đây đều là những loại hải sản chất lượng cao, hương vị hấp dẫn, có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon.

Các món ngon từ ốc biển

1. Ốc vú nàng

Ốc vú nàng là một loài nhuyễn thể, thường có ở các biển miền Trung hay Côn Đảo. Ốc có hình chóp lệch, trên đỉnh có một cái núm nhỏ. Thông thường mỗi con ốc chỉ to bằng ba ngón tay người lớn, nhưng loại ốc này ở Côn Đảo có con to gần bằng cả bàn tay, bề ngoài thân ốc màu đen, lấy chút cát xát vào vỏ ốc lại thấy ánh lên màu hồng lấp lánh. Từ kết cấu, kích thước, màu sắc, ốc đều gợi hình dáng đôi gò bồng đào thiếu nữ căng tràn sức sống. Vậy nên người ta ưu ái gọi chúng bằng cái tên đầy gợi cảm: ốc vú nàng. Với những con nhỏ hơn, vui miệng người ta nói, ấy là ốc...vú chàng!

Món Ốc vú nàng luộc

Ốc vú nàng có thể làm được nhiều món, từ hấp, luộc đến nướng, làm gỏi đều cho vị ngọt ngon đê mê. Luộc hay hấp có lẽ thông dụng hơn cả bởi không chỉ đơn giản mà không giữ nguyên được hương vị đặc trưng của ốc vú nàng.

Nhưng ốc vú nàng ngon nhất là món nướng

Vậy nhưng chế biến ốc ngon nhất vẫn phải là món nướng. Ốc làm sạch xếp lên vỉ than hồng, chờ ngọn lửa liếm láp thân vỏ, chỉ một thoáng là nước ốc nhỏ ra cháy xèo xèo, thịt ốc bắt đầu săn lại, mùi thơm sực nức xông thẳng vào hai cánh mũi. Nướng "vú nàng" phải canh lửa sao cho thịt vừa chín tới mới ngon, để quá tay một chút hay chỉ vội vàng một tẹo thì thịt ốc sẽ săn quắt hay dai nhách, không chịu tách khỏi vỏ. 

Ốc nướng xong, mang đập vỏ ốc vào tảng đá để thịt ốc long ra, người ăn nhẹ nhàng gỡ lấy, đem chấm cùng muối tiêu chanh. Miếng thịt ốc giòn ngọt, thơm lừng, ngon không thua kém các thứ ốc lạ đắt đỏ.

2. Ốc móng tay

Ốc móng tay sở hữu tên gọi khiến bất cứ ai cũng dễ dàng hình dung ra hình dáng của loại ốc này. Mỗi con ốc móng tay có chiều dài cũng như bề ngang tương tự một đốt ngón tay, thuôn dài như ngón tay và móng tay thiếu nữ. 

Ốc móng tay có hình dạng như một ngón tay và móng tay thiếu nữ

Ốc móng tay  được khai thác quanh năm nhưng vào vào đầu mùa mưa (khoảng tháng 5,6 dương lịch) là khoảng thời gian ốc chắc thịt ngon nhất, có thể chế biến thành nhiều món ngon hấp dẫn.

Thưởng thức món ốc móng tay xào me

Các phương thức luộc, hấp, nướng là cách chế biến đơn giản nhất mà vẫn giữ được hương vị của ốc. Nhưng các đầu bếp còn sử dụng ốc móng tay, gia giảm thêm nhiều loại gia vị để tạo nên những món ăn hấp dẫn như ốc móng tay xào cay, ốc móng tay xào tía tô, ốc móng tay xào rau răm, ốc móng tay xào cay...

3. Ốc súng

Không rõ từ đâu loại ốc này lại mang cái tên độc đáo như vậy. Nhiều người cho rằng hình dáng ốc tương tự nụ hoa súng nên được đặt tên là ốc súng, cũng có nhiều người nhìn ra đây là hình dạng của khẩu súng. Nhưng dù theo cách giải thích nào, ốc súng cũng mang hình dạng độc đáo, không thể nhầm lẫn với những loài nhuyễn thể khác.

Ốc súng không có nhiều trong menu các quán ốc ở Sài Gòn

Chế biến ốc súng rất công phu. Đầu tiên, phần thịt ốc được tách riêng,  rửa sạch, thái nhỏ, xào sơ với bơ, tỏi, ớt...Sau đó, phần thịt lại được đặc lại vào vỏ ốc, đem nướng trên than hồng thịt ốc thấm đều gia vị. Nếu phần thịt ốc không được tách riêng, khi chín sẽ rất khó khăn mới có thể lấy ra được phần thịt nguyên vẹn. 

Thưởng thức món ốc súng sa tế

Thịt ốc súng rất ngọt và bùi thơm, chấm cùng muối tiêu chanh đường đặc biệt hấp dẫn. Ốc súng hầu hết chỉ có ở Sài Gòn, tuy không có trong thực đơn nhiều quán ốc nhưng món ăn đã từng có thời gian gây sốt trong giới trẻ Sài Thành khi nhiều người tìm ăn bằng được để chụp hình đưa lên mạng xã hội.

4. Ốc bàn tay

Ốc bàn tay là loại nhuyễn thể lớn, kích thước tương đương bàn tay người, lại có nhiều gai xòe cùng một phía giống bàn tay nên người miền biển cũng dùng luôn hình dáng tương đồng lí thú ấy để gọi tên cho loài ốc này.

Ốc bàn tay có thịt chắc ngọt và dễ dàng chế biến thành các món ăn ngon

Ốc bàn tay có nhiều ở các vùng biển từ miền Trung xuôi về hướng Nam. Ốc bàn tay tự nhiên đã có thịt chắc ngọt nên chỉ cần chế biến đơn giản cũng đã đủ thơm ngon hấp dẫn. Giản tiện hơn cả là ốc hấp sả, kì công thêm “chút chút” là ốc nướng mọi, nướng muối ớt…Sau khi nướng, đập giữa thân ốc sẽ thấy phần thịt ốc lộ ra có màu cam nhạt, khều thịt ốc ra khỏi vỏ, chấm muối tiêu chanh rất hợp.

Thưởng thức món ốc bàn tay nướng mỡ hành

Thân ốc giòn dai,vị mặn mà của biển như thấm vào từng thớ thịt, quyện lấy vị chua dịu, tê tê của muối tiêu chanh càng ăn càng “thấm”, càng mê. Vị khách nào làm biếng hơn một chút, có thể nhờ các chủ quán chế biến sẵn. Thịt ốc được lọc ra, thái nhỏ, chỉ chần sơ để giữ lại vị tươi ngọt, cũng chấm muối tiêu chanh rất thú vị.